Yemyeşil bir orman,

İki adam,

Bir çıplak,

Sepetten dökülen meyveler,

Bu sayılanlar ile birlikte kuşkusuz gözler önünde tek bir resim canlanacaktır: Edouard Manet’in “Kırda Öğle Yemeği”. Manet çelişkilerle dolu Fransız ressamdır. 19.yüzyılda yaşamıştır ve Empresyonizm akımının lideri olarak tanınmaktadır. Ortaçağ ressamlarından etkilenmesine karşın, resimlerinde Modernizm izleri kendini belli etmektedir.

Konu edindiğimiz “Kırda Öğle Yemeği” sergilendiği dönemde büyük sansasyon yaratmıştır. Manet bu resmi ilk olarak III. Napoleon tarafından düzenlenen Salon tarafından reddedilmiş sanatçıların resimlerinden oluşan ikinci bir sergide görücüye çıkarmıştır. İkinci sergi de yine ilk serginin yapıldığı Palais de I’ndustrie’de açılmıştır. Bu salon meşhur Reddedilenler Salonu’nun (Salon des Refuses) ta kendisidir. Resim sergilendikten sonra halkta büyük bir şok etkisi yaratmıştır. Çünkü bu zamana kadar böylesi büyük boyutta çıplak resmi yapılmamıştır. Hem de tanrısal olmayan çıplak bir kadın doğrudan seyircinin gözlerinin içine bakıyorken, iki giyinik erkeğin yanında da böylesine rahat bir oturuş sergilemesi resmi inceleyenler arasında o dönemde oldukça bayağı bulunmuştıur. Aslında resmin yapıldığı dönem Fransa’sına bakıldığında iki eşliliğin çok yaygınlaştığı görülür. Ressamın dahi böyle ilişkilerde bulunduğu bilinmektedir. Resmin bu duruma vurgu yaptığını da hemen sol alt köşede bulunan kurbağadan anlıyoruz. Fransız argosunda kurbağanın kelime anlamı, fahişeye denk düşmektedir.

Kurbağa Detayı

Ancak Manet bu kadar büyük bir tepkiyi beklemiyordur. Çünkü amacı klasik sanat ile modern sanatı bir arada düşünmektir. Hatta bu konuyla ilgili “Yalnızca konunun başka bir biçimde uyarlamasını yapmak ve bunu atmosferin saydamlığında gerçekleştirmek istedim.” der.

Resmin odak noktası olan figürleri tanımak gerekirse, giyinik erkek figürlerden sanatçının kardeşi Eugene Manet ve daha sonra Manet’in kayınbiraderi olacak olan Hollandalı heykeltıraş, Ferdinand Leenhoff’tur. Doğrudan seyirciyle göz teması kuran çıplak kadın ise Manet’in 1862-1874 yılları arasında resmetmeyi en sevdiği modeli Victorie Meurend’tir.

Resmi teknik açıdan değerlendirdiğimizde figürlerin aslında üçgen kompozisyon içinde yer aldığı görülür. Yani resmin verilişi klasik öğretidedir ancak figürler farklıdır. Durumun böyle olması düşündürücüdür. Araştırmalar sonucu temeline inildiğinde Rafael’in Paris’in Yargısılanması isimli kayıp ancak Raimondi’nin gravürlerinden bilinen tablosundaki sağda görülen sahneden etkilendiği anlaşılır.

Raimondi, Paris’in Yargısı-Raphael,

Ayrıca Giorgione’ye ait Kırda Müzik (Le Concert Champetre) resminin kompozisyonundan da etkilendiği düşünülebilir. “Kırda Öğle Yemeği”nin kompozisyonuyla uyuşan bir diğer örnekte Villa Medici’de bulunan lahit kapağındaki sahnedir.

Giorgione, Kırda Müzik, 1509

Villa de Medici, Roma Dönemi Lahit Kapağı, III.yy.

Resim etkisini aşağıda görülen örneklerde olduğu gibi sürdürmeye devam etmiştir.

Bow Wow Wow Müzik Grubu Albüm Kapağı, 1981

Patrick McDonnel’ın Karikatürü