Çoğu zaman karşımıza çıkan bir detay aslında Madonna. Bazen bir kilisede gezerken, bazen de yolda yürürken turistik bir mağazada satılan kartların üzerinde. Kucağında çocuğu ile nazikçe boynunu bükmüş ya da statik bir halde bizi selamlayan Meryem’den başkası değildir aslında Madonna. Sözlük anlamına başvuracak olursak, Hristiyan ikonografisinde Meryem’le kucağında çocuk İsa’yı birlikte tasvir eden resim türü yanıtını alırız. Madonna tanımlaması yalnızca Batı Sanatına özgüdür. Anne ile çocuğun bir arada olduğu bu samimi konunun batılı anlamda resim sanatında oldukça fazla örneği tasvir edilmiştir. Rönesans, Barok, Neoklasisizm ve günümüze en yakın olan Ekspresyonizm. Bir yazıda ele alınamayacak kadar çok örneği bulunan Madonna sahnesinin şimdilik saydığımız akımlardan yola çıkarak akıllarda kalıcı olmasını sağlayacağız.

Rönesans Ressamlarının Gözünden Madonna Tasviri

Rönesans ressamlarından bahsetmeden evvel bu dönemin 14-16.yüzyıllar arasında Avrupa da etkili olduğunu hatırlatmak gerekir. Leonardo Da Vinci de Meryem ve Çocuk İsa’nın anlamlı ifadeleri dikkat çekicidir. Doğal güzelliğe sahip anne ve oğul figürü anlamlı bakışlar içindelerdir ve çocuk olmasına rağmen İsa’nın gözlerine anlamlı bakışlar yerleştirilmiştir.

Leonardo Da Vinci, Yarnwinder Meryem’i,1507

Yüksek Rönesans’ın önde gelen ressamlarından Raffaello’da kuşkusuz Madonna örnekleri tasvirler. İçlerinden seçtiğimiz örnekte anne ile çocuk ilişkisini daha duygusal boyutta hissediyoruz. Doğrudan seyirciye bakan Meryem ve İsa aralarındaki bağı bize hissettiriyor. Dinsel yanı ağır basan bu sahnede kimi zaman başka dinsel figürlerde eklenebiliyor. Burada da onlardan biri olan Vaftizci Yahya’yı İsa’nın yanı başında kolunda çarmıhı ile görüyoruz.

 

Raffaello, Madonna della Seggiola,1514

Rönesans’tan söz etmişken Albrecth Dürer’i anmamak mümkün değildir. Haller Madonnası olarak adlandırılan resminde biraz önce bahsettiğimiz eserlerden farklı bir Meryem bizi karşılar. Bakışları daha soğuklaşmış, duruşu daha katı bir hale sahip olmuştur. Dürer’in eserini farklı kılan , İsa’nın dünyaya geliş sebeplerinden biri olduğu düşünülen günahı temizleme konusu; eliyle arkaya doğru gizlediği meyveden anlaşılmaktadır. (Adem ile Havva’nın yediği yasak meyve)

Albrecht Dürer, Haller Madonnası,1496-99

Resim örnekleriyle birlikte heykele de değinmek gerekirse Michelangelo’nun yapıtlarından Brugge Madonnası yerinde bir örnek olacaktır. Ancak resim sanatından farklı olarak Meryem ve Çocuğun konumlandırılışında değişikliğe gidilir. Kucakta görmeye alıştığımız İsa, heykel örneğinde annesinin bacaklarının arasında ayakta durmaktadır.

Michelangelo Buonarroti, Brugge Madonnası,1501-04

Barok Ressamların Fırçasından Madonna

Rönesans’ın ardından Barok resim sanatına geçiş yapıyoruz. Barok yaklaşık olarak 17.yüzyıla rastlar fakat etkileri 18.yüzyılda da görülmeye devam eder.  Sanat akımında ilk sırayı Caravaggio’ya vermek kuşkusuz yerinde olacaktır. Yılanlı Madonna’sı artık değişen resimsel üslubu da bize gösterir. Karanlık arka plan önünde kucaktan inmiş İsa ve yanında onunla birlikte yılanı ezen annesi Meryem. Başlarının üzerinde yüzen çember detayı ise kutsallıklarına vurgu yapan haledir.

Caravaggio,Yılanlı Madonna,1606.

 Bir diğer Barok Sanatçı Bartolome Murillo’dur. Onun Meryem ve Çocuk İsa’sında Baroğun büyüsüyle farklı bir boyuta yükselmişliği hissederiz. Figürlerin kutsallığından ötürü başlarından bir ışık süzülmektedir. Meryem ve İsa’nın ayaklarının ucunda uçuşan küpidler ise sahneye figürlerin bulutların üzerinde olduğunu hissettiren bir hava katar.

Bartolome Murillo, Meryem ve Çocuğu,1670

Rönesans ve Barok sanattan ayrıntılarla değindiğimiz Madonna tasvirlerinde yer alması gereken figürlerin merkeze alınmış anne Meryem ve çocuk İsa olması gerektiği anlaşıldığı üzere aşağıda farklı örnekleri de derledik. Yazıyı inceledikten sonra resimlerle daha da pekişecek olan Madonna sahnelerini her yerde tanımanızı dilerim!

Ingres, XIII.Louis’in Yemini,Neoklasizm,1824

Duccio, Madonna ve Çocuk, Rönesans,1300

 

Botticelli,Kitabın Madonnası,Rönesans

 

Robert Campin, Şöminenin Önündeki Madonna ve Çocuk,Rönesans

 

Jan van Eyck, Salonda Madonna,1433

 

Edvard Munch, Madonna, Ekspresyonizm

Sona eklenen bu resim Ekspresyonizm ile birlikte Madonna’nın nasıl bir evrim geçirdiğini kanıtlar niteliktedir. Özgürleşmiş bir kadın ve köşede adeta küçük bir iskelet formuyla sıkıştırılmış çocuk İsa ve ekspresyonizmin çarpıcı renkleri..