Çok sevgili Haydar Ergülen Hocamıza saygıyla… “Alfabe yazma”yı ondan öğrendik…

A

Absürd: Absürdizm akımının öncülerinden biri olarak tanınır fakat kendini herhangi bir akımın filozofu olarak değerlendirmez. En absürd ölüm şeklinin trafik kazası olduğunu söyler fakat trafik kazasında hayatını kaybeder. Fazlasıyla absürd değil mi?

B

Başkaldıran İnsan: İnsanın doğası ve başkaldırıya eğilimi üzerine Camus’un kaleme aldığı deneme. Jean-Paul Satre’nin deneme üzerine yaptığı sert eleştiri, iki düşünürün ünlü çatışmalarının başlangıcı olacaktır.

C

Cezayir: Annesi, anneannesi, felçli dayısı ve erkek kardeşi Lucien ile birlikte Cezayir’İn işçi mahallelerinden birinde, iki odalı bir evde yaşadı.

Ç

Çocuk: Catherine ve Jean isminde iki çocuğu vardır.

D

Düşüş: Kendisine Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandıran yapıtı olmakla beraber başta Sartre olmak üzere çoğu eleştirmen veya düşünür için kendisinin başyapıtıdır.

E

Evren: Evrenin gizini, insandaki ölümsüzlük isteğine kapılmadan Tanrı’yı düşlemek olarak tanımlar.

F

Futbol: Camus futbola bayılırdı ve oldukça da iyi bir kaleciydi. Arkadaşı Charles Poncet’in “Futbol mu, felsefe mi?” sorusuna “Hiç tereddüt etmeden, futbol.” cevabını vermişti.

G

Gazete: Almanya’nın Nazilerce işgalinden sonra Combat isimli bir yer altı direniş gazetesinde yazmaya başlar.

H

Hristiyanlık: Camus, Hristiyan rahiplik ve manastır sistemine öfkesini şu sözleriyle dile getirmiştir: “Bu hayata karşı işlenecek en büyük günah, daha ulu ve saf bir öteki taraf için elimizdekine vakit ayırmamak, onu hor görmektir.”

I

Issız: Meursault, adının anlamına yakın bir hayat sürdü. Geleneklerin ölümü adının anlamında gizliydi. O da hayatın kalabalığına rağmen ıssız bir adam olarak yaşadı ve yargılandı.

İ

İntihar: Sık sık hayatın anlamsızlığı üzerine söylemlerde bulunsa da intiharı absürd bulur ve hayatın yaşanılmaya değer olduğunu savunur. Onun için “tek bir ciddi felsefi problem vardır, o da intihardır.”

J

Jean-Paul Sartre: Zaman zaman yan yana, zaman zamansa karşı karşıya kaldığı Fransız yazar.

K

Kaza: 46 yaşındaki Camus, 1960’ta Provence’teki evine trenle dönecekken yayıncısı ve arkadaşı Michel Gallimard’ın ısrarıyla onla gitmeyi kabul eder. Ancak arabanın hareketinden çok kısa bir süre sonra son model spor araba Facel Vega buzlu yolda bir ağaca çarpar, Camus ve Gallimard hayata gözlerini yumarlar.

L

L’Étranger: En meşhur romanı “Yabancı” iki kez sinemaya uyarlandı. İlki İtalyan yönetmen Luchino Visconti, diğeri ise Zeki Demirkubuz tarafından.

M

Morfin: Camus’un 21 yaşında evlendiği ilk eşi Simone Hie morfin bağımlısıdır ve ilişkileri kısa sürer. İkili, iki sene sonra ayrılırlar.

N

Nobel Edebiyat Ödülü: 1957’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan ikinci en genç ve ilk Afrika doğumlu yazar olmuştur.

O

Oyun: Tiyatroyla da ilgili olur ve belli dönemlerde oyunlar da yazar fakat beklediği ilgiyi göremez.

Ö

Özgürlük: Camus için hayatın bir anlamı kesinlikle yoktur ve özgürlük metafiziksel bir kavramdan öte değildir. O da Heiddeger gibi bir düşünce yapısına sahiptir: insanlar karar vermekte özgürdür belki, ama karar vermek onlar için bir zorunluluktur. Hedefleri, çevreleri, kendi standartları; her şey insanları eninde sonunda belli bir düzene, kendilerinin kabullendikleri bir düzene sokmak uğrunadır. Hayatın bir amacı olduğunu düşünen ve onun uğruna çalışan her insan, özgürlüklerini çoktan yitirmiştir. Hayatın amaçsızlığını kabullenmiş insan, özgür insandır.

P

Provence Bölgesi: Camus araba kazasında hayatını kaybettiğinde (bkz. K harfi) cebinden Provence’teki evine olan, kullanılmamış bir tren bileti çıkar.

R

Rakı: Camus, ardıç rakısını çok sevmekle beraber, Düşüş romanında da içkiyi bolca vurgular.

S

Sigara: Camus tutkulu bir içiciydi. Kendisinin sigarasız fotoğrafını bulmanın zorluğu bir kenara, kedisinin ismi bile Sigara’ydı.

Ş

Şeref: Şerefini bir yana bırakan inkılap, bu duygunun egemen olduğu kaynaklarına ihanet etmiş olur, der.

T

Taş: Camus, ünlü varoluşsal denemesi Sisifos Söyleni’nde, hayatın amaçsız ama yaşamaya değer olduğunu savunurken (bkz. İ harfi) Yunan mitolojisinden bir karakter olan Sisifos’u örnek gösterir. Tanrılara başkaldırdığı için cezalandırılmış bir karakterdir Sisifos, sonsuza kadar devasa bir taşı tepeye yuvarlamakla görevlidir ama taş zirveye ulaştığında daima yuvarlanıp en aşağıya döner. Camus bunu, ne yaparlarsa yapsınlar, ölünce her şeyin biteceğini anlayamayacak kadar kör insanoğlunu anlatmak için kullanır ve ekler: “Yapmamız gereken şey ise, Sisifos’u mutlu düşünmek.”

U

Ulus: “Ulusumu, milliyetçi olmayacak kadar çok seviyorum.” der.

Ü

Ülke: “Bir ülkeyi tanımak istiyorsanız, o ülkede insanların nasıl öldüğüne bakın.” der…

V

Veba: Cezayir’deki Oran şehrinde yaşanan veba salgınını çeşitli satırarası okumaları ile anlamlandırılacak şekilde anlatmıştır.

Y

Yabancı: Camus’un, toplumdan yabancılaşmış bir adamın modern değerleri reddetmesini konu aldığı, en ünlü romanı.

Z

Zeki Demirkubuz: Ünlü Türk yönetmen Demirkubuz, 2001 yılında “Yazgı” adı altında Camus’un Yabancı’sını beyazperdeye uyarlamıştır.